Opodatkowanie na Ukrainie – podatki w biznesie

Stawki podatku

Od 2014 roku  obowiązuje podstawowa stawka podatku dochodowego od osób prawnych w wysokości 18%. Od 2023 roku banki płacą podatek według stawki 50%, a od 2025 roku dostawcy usług finansowych— według stawki  25%.

Z uproszczonego systemu podatkowego  o niskiej stawce podatku mogą skorzystać małe  przedsiębiorstwa  i osoby  fizyczne prowadzące  działalność gospodarczą  (według stawki 3% lub 5%  w zależności od wolumenu sprzedaży) oraz przedsiębiorstwa rolno-przemysłowe (podatek obliczany jest na podstawie powierzchni użytkowanej działki). Firmy ubezpieczeniowe i loterie podlegają opodatkowaniu według specjalnych  zasad podatkowych.

Na Ukrainie zarządzanie podatkiem dochodowym od osób prawnych jest scentralizowane, a na poziomie regionalnym i lokalnym nie pobiera się dodatkowego podatku dochodowego od osób prawnych.  W przypadku każdego okresu rozliczeniowego  przedsiębiorstwo samodzielnie oblicza  podatek dochodowy.

Zeznania podatkowe składane są kwartalnie, a w niektórych przypadkach — za rok kalendarzowy (dla nowo powstałych  osób prawnych, a także dla osób prawnych, których roczny dochód za rok poprzedni wynosi mniej niż 40 mln UAH, co (≈ 0,80 mln euro). Dozwolone jest zaliczenie zagranicznego podatku dochodowego (w wysokości ukraińskiego podatku dochodowego od tego samego dochodu)

Podstawa opodatkowania

Podatek dochodowy od osób prawnych pobierany jest od rezydentów podatkowych Ukrainy od ich całkowitego światowego dochodu, a w przypadku nierezydentów podatkowych — od ich dochodów  żrodlem pochodzenia których jest Ukraina. Podmiot niebędący rezydentem,  prowadzący dzialalność  faktycznie na Ukrainie, kwalifikuje się jako rezydent podatkowy opodatkowany wyłącznie od dochodów mających źródło pochodzenia na Ukrainie.

Przedmiotem podatku dochodowego od osób prawnych jest dochód ze źródłem pochodzenia z Ukrainy i zagranicy, który ustala się poprzez skorygowanie (zwiększenie lub zmniejszenie) wyniku finansowego przed opodatkowaniem (zysk lub strata), ustalonego w sprawozdaniu finansowym  przedsiębiorstwa  sporządzonego  zgodnie z MSSF lub krajowymi przepisami rachunkowości (standardami) (według wyboru większości przedsiębiorstw, z wyjątkiem banków, firm ubezpieczeniowych itp. – którzy zobligowani do stosowania MSSF), na różnice podatkowe zgodnie z Kodeksem podatkowym. Dochód obejmuje wszelkie dochody ze sprzedaży towarów/robót/usług, dochody z zysków kapitałowych, różnic kursowych, bezpłatne wpływy,  inne dochody podlegające opodatkowaniu w gotówce, w lub w formie rzeczowej lub w formie wartości niematerialnych i prawnych naliczonych w okresie sprawozdawczym.

Podatnicy, roczny dochód których wynosi mniej niż 40 mln UAH (≈ €0,80 mln) mogą nie stosować różnic podatkowych.

Na Ukrainie do celów rozliczeń podatkowych stosowana jest metoda naliczania. Dochód ujmuje się w okresie podatkowym, w którym ma miejsce przeniesienie własności towarów i faktyczne świadczenie usług/prac, a koszty podlegające zaliczeniu do kosztów podatkowych  ujmuje się w dniu dostarczenia odpowiednich towarów/usług/prac (tj. równe kosztowi  własnemu sprzedanych produktów).

Dywidendy otrzymane od rezydentów Ukrainy i nierezydentów znajdujących się pod kontrolą odbiorcy nie są wliczane do dochodu podlegającego opodatkowaniu.

Wykorzystanie strat podatkowych

Zwykle straty podatkowe mogą być przenieszione na czas nieokreślony, z wyjątkiem tzw. dużych podatników, którzy mogą wykorzystać jedynie 50% niewykorzystanych strat podatkowych w ciągu roku podatkowego (pozostałe 50% można przenieść na rok następny). Przeniesienie strat podatkowych na przyszłe okresy jest niedozwolone.

Podatnik kwalifikuje się jako duży, jeżeli jego dochód przekracza 50 mln EUR za poprzednie cztery kwartały lub kwota podatków (z wyjątkiem opłat celnych) przekracza 1,5 mln EUR za ten sam okres.

Dopuszczalne odliczenia

Większość kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej może być wliczana do kosztów podatkowych na potrzeby  podatku dochodowego od osób prawnych. Jednakże odliczenie niektórych kosztów jest ograniczone (na przykład odsetek płaconych powiązanym nierezydentom, tantiem  płaconych nierezydentom).   

Ceny transferowe

Ukraińskie przepisy dotyczące cen transferowych są zgodne z wytycznymi OECD dotyczącymi cen transferowych. Kwotę zysku podlegającego opodatkowaniu uzyskanego  przez podatnika z jednej lub większej liczby transakcji kontrolowanych uważa się za zgodną z zasadą „wyciągniętej ręki” , jeżeli ustalenie kosztów lub dochodów odbywa się w sposób nie różniący się od sposobu stosowanego w przypadku porównywalnych transakcji pomiędzy niepowiązanymi stronami.

Lista kontrolowanych operacji

Dla celów cen transferowych za transakcje kontrolowane uznaje się następujące rodzaje transakcji, jeżeli łączny dochód podatnika i/lub osób z nim powiązanych przekracza 150 mln UAH (≈ 3,3 mln euro) za dany rok, a wolumen transakcji biznesowych  podatnika z jednym kontrahentem przekracza 10 mln UAH (≈ 0,2 mln euro) za dany rok:

• Transakcje biznesowe dokonywane pomiędzy podatnikiem a osobami powiązanymi — nierezydentami (w szczególności za pośrednictwem niepowiązanego pośrednika (pośredników), który/którzy nie prowadzi/nie prowadzą istotnej działalności;
• Transakcje biznesowe polegające na zakupie i sprzedaży towarów za pośrednictwem agenta niebędącego rezydentem;
• Transakcje biznesowe pomiędzy nierezydentem a jego stałym przedstawicielstwem na Ukrainie;
• Transakcje gospodarcze, których jedną ze stron jest osoba niebędąca rezydentem w formie organizacyjnej i prawnej (specyficznej dla każdego kraju), która nie odprowadza podatku od swoich dochodów zagranicznych i/lub nie jest rezydentem podatkowym w kraju rejestracji. Wykaz takich form organizacyjnych i prawnych w poszczególnych krajach publikuje Gabinet Ministrów Ukrainy;
• Transakcje biznesowe, których jedną ze stron jest nierezydent, zarejestrowany w kraju znajdującym się na liście krajów o niskim poziomie opodatkowania, zatwierdzonej przez Gabinet Ministrów Ukrainy; (w szczególności w krajach, w których stawka podatku dochodowego od osób prawnych jest co najmniej o 5% niższa niż na Ukrainie).

 Ponadto korekta w wysokości 30% dotyczy dochodów ze sprzedaży nierezydentom z jurysdykcji o niskich podatkach lub nierezydentom o szczególnej formie organizacyjnej i prawnej lub kosztów zakupu od nich towarów/prac/usług w przypadku, jeśli podatnik nie przygotował dokumentacji cen transferowych potwierdzającej normalne ceny w takich transakcjach. Zasada ta obowiązuje w przypadku wszystkich tego typu transakcji, bez ograniczenia  co do kwoty minimalnej.

Sprawozdania roczne i kary

Dla celów cen transferowych okresem  sprawozdawczym jest rok kalendarzowy. Podatnicy, którzy w roku sprawozdawczym przeprowadzili z kontrahentem transakcje kontrolowane na kwotę przekraczającą 10 mln UAH (≈ 0,2 mln euro), są zobowiązani do złożenia do 1 października następnego roku (według ustalonego formularza) sprawozdania z transakcji kontrolowanych oraz zawiadomienia o uczestnictwie w grupie ponadnarodowej do urzędu skarbowego, oraz dokumentację cen transferowych— w ciągu 30 dni na wniosek urzędu skarbowego.

Ponadto spółki ukraińskie – członkowie grup międzynarodowych zobowiązane są do składania corocznej dokumentacji głównej i raportu w ujęciu krajów  międzynarodowej  grupy spółek (jeżeli przychody grupy przekraczają odpowiednio 50 mln euro i 750 mln euro).

Podatek pobierany u źródła

Każdy dochód, który uzyskała spółka niebędącą rezydentem (i  który został wypłacony jej) ze źródeł na Ukrainie podlega podatkowi dochodowemu od osób niebędących rezydentami, który pobierany jest u źródła płatności w wysokości 15%, chyba że w odpowiedniej umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania przewidziano niższą stawkę, a jednocześnie odbiorca dochodu jest beneficjentem rzeczywistym takiego dochodu (stosowane są również zasady zapobiegające nadużyciom międzynarodowych umów podatkowych). Dochody te obejmują dywidendy, odsetki, tantiemy, zyski kapitałowe, opłaty czynszowe, wynagrodzenie brokerskie i agencyjne  itp. Dochody  pochodzące ze sprzedaży przez osobę niebędącą rezydentem ukraińskiej spółki zajmującej się  dokonywaniem transakcji na rynku nieruchomości również podlegają opodatkowaniu stawką 15%.

Dochody uzyskane jako rekompensata za towary/usługi/prace dostarczone rezydentowi są w większości przypadków zwolnione z podatku  od dochodów osób niebędących rezydentami. Niektóre rodzaje dochodów wypłacanych nierezydentom podlegają różnym stawkom podatku u źródła płatności (np. fracht, składki ubezpieczeniowe, opłata za reklamę). Stawka podatku repatriacyjnego  może zostać obniżona zgodnie z międzynarodową umową  o unikaniu podwójnego opodatkowania (załącznik 1).

Ukraina rozpoczęła stosowanie Konwencji Wielostronnej (MLI) w grudniu 2019 r.

Opodatkowanie nierezydentów prowadzących dzialalność  za pośrednictwem stałego przedstawicielstwa

Zagraniczne podmioty gospodarcze prowadzące działalność gospodarczą na Ukrainie mają obowiązek przejść przez procedurę rejestracji podatkowej i składać zeznania  dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych dotyczące ich stałego przedstawicielstwa (SP) na Ukrainie.

Stałe przedstawicielstwo — jest stałym miejscem prowadzenia działalności gospodarczej, za pośrednictwem którego prowadzona jest w całości lub w części działalność gospodarcza nierezydenta na terenie Ukrainy, w szczególności: miejsce zarządzania; oddział; biuro; fabryka; warsztat; podmiot lub budowla  do poszukiwania zasobów naturalnych; kopalnia, odwiert naftowy/gazowy, kamieniołom lub inne miejsce wydobycia zasobów naturalnych; magazyn lub pomieszczenia służące do dostawy towarów, serwery komputerowe.

SP podlegają opodatkowaniu zwykłym podatkiem dochodowym od osób prawnych. Dopuszcza się zwolnienie z podatku, jeżeli działalność nierezydenta nie skutkuje utworzeniem stałego przedstawicielstwa zgodnie z Kodeksem podatkowym lub odpowiednią umową o unikaniu podwójnego opodatkowania. Zysk SP podlegający opodatkowaniu ustala się metodą bezpośrednią jako różnicę pomiędzy dochodem brutto (otrzymanym na Ukrainie lub za granicą) a dozwolonymi wydatkami poniesionymi przez SP.

Niewystarczająca kapitalizacja

W przypadku dłużnika, którego zobowiązania dłużne z tytułu transakcji z powiązanymi osobami niebędącymi rezydentami przekraczają  jego kapitał własny ponad 3,5-krotnie (lub ponad 10-krotnie w przypadku instytucji finansowych i spółek prowadzących wyłącznie działalność leasingową), wynik finansowy dłużnika przed opodatkowaniem jest dodatkowo powiększany o kwotę nadwyżki odsetek od kredytów, pożyczek i innych długów przekraczającą 30% jego wyniku finansowego przed opodatkowaniem, odsetkami i amortyzacją (EBITDA).

Odsetki przekraczające ten limit zwiększają wynik finansowy przed opodatkowaniem. Co roku podatnik może przenieść 95% nadwyżki odsetek (nieuwzględnionych w wydatkach podatkowych w ciągu roku) na ich pełne wykorzystanie.

Kontrolowane spółki zagraniczne (KSZ)

Zyski KSZ opodatkowane są stawką 18% dla osób prawnych oraz 5% lub 9% dla osób fizycznych. Pierwsze sprawozdania KSZ  składa akcjonariuszom kontrolującym w 2023 r. za 2022 rok.