BDO UKRAINE
201-203, autostrada Charkowska
10 piętro
Kijów, 02121, Ukraina
info@bdo.ua
+38 044 393 26 87
autor opracowania
NAWIGACJA
Wstęp
Stan wojenny to wyjątkowy reżim prawny wprowadzony na Ukrainie lub w niektórych jej regionach w przypadku agresji zbrojnej lub groźby ataku, zagrożenia dla niepodległości państwa Ukraina, jej integralności terytorialnej i przewiduje zapewnienie właściwym władzom państwowym, dowództwu wojskowemu, administracji wojskowej i organom samorządu terytorialnego uprawnień niezbędnych do zapobiegania zagrożeniu, odeprzeć agresję zbrojną i zapewnić bezpieczeństwo narodowe, wyeliminować zagrożenie dla niepodległości państwa
W związku z agresją militarną Rosji, od 24 lutego 2022 r. prezydent Wołodymyr Zełenski podpisał Dekret № 64/2022 «W sprawie wprowadzenia stanu wojennego na Ukrainie», który jest regularnie odnawiany na szczeblu ustawodawczym (co 90 dni).
Wpływ stanu wojennego na prowadzenie działalności gospodarczej na Ukrainie:
- Narodowy Bank Ukrainy może wprowadzać ograniczenia w transakcjach walutowych, co utrudnia dokonanie transakcji międzynarodowych. W miarę trwania wojny Narodowy Bank dostosowuje regulacje i podejmuje kroki mające na celu odbudowę gospodarki Ukrainy. Aby być na bieząco z aktualnymi warunkami dotyczącymi regulacji transakcji walutowych, należy śledzić aktualizacje Narodowego Banku Ukrainy.
- W czasie stanu wojennego władze mogą przymusowo przejmować zasoby i majątek przedsiębiorstw na potrzeby obronności lub zapewnienia bezpieczeństwa publicznego, przy czym możliwe jest wstępne, pełne odszkodowanie wartości mienia.
- Wprowadzono nowe obowiązki pracownicze, które mogą wywierać wpływ na normalne warunki pracy, w tym na możliwą mobilizację pracowników. W sprawie wprowadzenia zmian do niektórych aktów prawnych Ukrainy dotyczących optymalizacji stosunków pracy (link: O wprowadzeniu zmian do niektórych aktów prawnych Ukrainy dotyczących optymalizacji stosunków pracy)
- Przedsiębiorstwa mogą podlegać dodatkowym kontrolom i środkom kontrolnym ze strony władz wojskowych i państwowych.
- W toku działań wojennych istnieje ryzyko uszkodzenia lub zniszczenia mienia przedsiębiorstw, co może spowodować znaczne straty finansowe. Warto pamiętać, że przedsiębiorstwo musi być wyposażone w schron przeciwbombowy, aby zagwarantować bezpieczeństwo swoim pracownikom.
- Stan wojenny może utrudnić logistykę i dostawy towarów poprzez kontrole w punktach kontrolnych i kontrolę celną. Pomimo tych trudności przedsiębiorstwa nadal transportują swoje towary na Ukrainę.
- Deklaracji wystarczy, aby otworzyć własną firmę. W czasie stanu wojennego na Ukrainie wydawanie zezwoleń i licencji zostało uproszczone zgodnie z zasadą deklaratywną, która pozwala przedsiębiorcom szybciej rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej.
Wpływ stanu wojennego na proces opodatkowania przedsiębiorstw:
- Uproszczone wymagania dotyczące transportu paliwa, niektóre towary dla formacji wojskowych zostały zwolnione z podatku akcyzowego, zmieniono rozliczanie podatku akcyzowego od energii elektrycznej i magazynowania paliwa.
- Import towarów o przeznaczeniu obronnym jest zwolniony z cła, formalności celne w przypadku niektórych towarów zostały uproszczone.
- Przedsiębiorstwa są zwolnione z grzywien za opóźnienie w zapłacie podatków spowodowane działaniami wojennymi do 6 miesięcy po zakończeniu stanu wojennego.
- Podatnicy, którzy zgubili dokumenty w wyniku dzialań wojennych, mogą złożyć zawiadomienia o zachowaniu kosztów i kredytu podatkowego bez kontroli. Dane dotyczące deklaracji nie ulegają zwiększeniu.
Ważne aspekty stanu wojennego dla ludności cywilnej:
W warunkach stanu wojennego przewidziano specjalne środki ewakuacyjne ludności cywilnej ze stref niebezpiecznych, organizacji schronień, zapewnienia pomocy medycznej i zapewnienia usług niezbędnych do życia.
W czasie stanu wojennego w kraju może zostać ograniczona swoboda przemieszczania się obywateli, cudzoziemców i osób bez obywatelstwa, a także ruch pojazdów. Wprowadzono godzinę policyjną.
Zgodnie z prawem, w czasie stanu wojennego władze i dowództwo wojskowe mają prawo sprawdzać dokumenty, dokonywać oględzin rzeczy, bagażu, ładunku, transportu i mienia prywatnego.
- W czasie stanu wojennego poborowym zabrania się wyjazdu za granicę, z pewnymi wyjątkami.
Mobilizacja na Ukrainie
Mobilizacja – to kompleks środków mających na celu przygotowanie gospodarki narodowej, organów państwowych, samorządu terytorialnego, przedsiębiorstw, instytucji i organizacji do funkcjonowania w warunkach wojennych. Obejmuje przełączenie ich działalności na tryb wojenny, a także przygotowanie Sił Zbrojnych Ukrainy, innych formacji wojskowych i sił obrony cywilnej do działań w czasie wojny.
Mobilizacja na Ukrainie odbywa się zgodnie z Konstytucją Ukrainy, Ustawą „O przygotowaniach mobilizacyjnych i mobilizacji” oraz innymi aktami normatywnymi. Od 18 maja 2024 r. zaczęla obowiązywać nowa Ustawa № 3633-IX «o wprowadzeniu zmian do niektórych aktów prawnych Ukrainy dotyczących niektórych kwestii odbycia służby wojskowej, mobilizacji i ewidencji wojskowej » , która wprowadziła istotne zmiany w procesie mobilizacji, w tym:
- Obniżenie wieku poborowego z 27 do 25 lat
- Utworzenie jednolitego elektronicznego rejestru poborowych
- Zezwolenie na demobilizację poborowych
- Uchylenie statusu «ograniczona zdolność« do służby
- Podwyższenie kar dla osób uchylających się od służby
- Kobiety mogą zgłosić się do ewidencji wojskowej tylko wtedy, gdy sobie tego życzą, z wyjątkiem kobiet z wykształceniem medycznym lub farmaceutycznym. Można ich zmobilizować tylko za ich zgodą.
Zgodnie z przepisami niektórym kategoriom obywateli przysługuje odroczenie od poboru do służby wojskowej podczas mobilizacji na Ukrainie. W szczególności to dotyczy:
- Osób, które mają troje lub więcej dzieci do 18 roku życia.
- Osoby samotnie wychowujące małoletnie dziecko.
- Osoby opiekujące się członkami rodziny, którzy potrzebują stałej pomocy.
- Rezerwowani pracownicy kluczowych sektorów gospodarki lub organizacji.
- Osobom zdobywającym wykształcenie, które uczą się w trybie stacjonarnym lub podwójnym i przestrzegają warunków dotyczących stopniowego podnoszenia poziomu wykształcenia.
- Osoby niepełnosprawne wszystkich grup w przypadku posiadania potwierdzenia od komisji wojskowo-lekarskiej (z obowiązkiem ponownego przejścia przez komisję wojskowo-lekarską po 6-12 miesiącach);
Odroczenie udzielane jest na podstawie odpowiednich dokumentów potwierdzających wystąpienie tych okoliczności. Decyzję o odroczeniu podejmuje Terytorialne centrum poboru i pomocy społecznej . W cełu uzyskania więcej informacji na temat procedury odroczenia, należy się zapoznać z Ustawą Ukrainy „ O przygotowaniach mobilizacyjnych i mobilizacji„.
Czas trwania odroczenia
W warunkach mobilizacji osoby podlegające poborowi mogą otrzymać odroczenie mobilizacji na okres trwania okoliczności stanowiących podstawę udzielenia odroczenia lub na okres zastrzeżenia. Odroczenie udzielane jest przez ośrodki terytorialej kompletacji i komisje na podstawie złożonych wniosków i uzasadnień. Uchwała Rady Ministrów Ukrainy od 16 maja 2024 roku № 560 «W sprawie zatwierdzenia trybu poboru obywateli do służby wojskowej w czasie mobilizacji na okres szczególny»)
Sprawdzenie podstaw przedłużenia odroczenia przeprowadza się m.in. za pomocą Jednolitego państwowego rejestru poborowych, osób podlegających obowiązkowi wojskowemu i rezerwistów.
Rezerwacje pracownicze
W warunkach mobilizacji przedsiębiorstwa mogą rezerwować kluczowych pracowników, aby zapewnić ciągłość ważnych procesów produkcyjnych i funkcjonalnych. Dotyczy to pracowników, których działalność ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania przedsiębiorstw, organizacji lub instytucji. Procedurę rezerwacji pracowników o kluczowym znaczeniu dla gospodarki i obronności określa Ustawa Ukrainy „o przygotowaniach mobilizacyjnych i mobilizacji „)
Procedura rezerwacji:
- Przedsiębiorstwa składają wnioski o rezerwację swoich kluczowych pracowników do odpowiednich organów, uzasadniając konieczność rezerwacji, a także listę pracowników, którzy podlegają zarezerwowaniu.
- Wnioski rozpatrują Ministerstwo Gospodarki Ukrainy i Sztab Generalny Sił Zbrojnych Ukrainy. Po zatwierdzeniu zapada decyzja o udzieleniu odroczenia.
- Od lipca 2024 roku na Ukrainie wprowadzono możliwość dokonywania rezerwacji elektronicznych za pośrednictwem portalu Diia”. To znacznie przyspiesza proces i odciąża pracowników ministerstwa. Procedura rezerwacji trwa około godziny, a decyzje zapadaja automatycznie na podstawie sprawdzenia w rejestrach.
